|
||
| PHP DEVAMI1 PWS 4.0 Windows'un 95/98/SE/Me türlerine kişisel Web sunucu programı olarak Personal Web Server (PWS 4.0) kurulmalıdır. PHP Zip dosyasından çıkacak DLL'leri Windows dizininde System klasörüne kopyaladıktan sonra, Zip dosyasından çıkmış olan PHP.ini-dist isimli düzyazı dosyasını Notepad ile açın ve "extension_dir=" satırını bularak, karşısındaki "./" yazısını silip yerine PHP dosyalarını kopyaladığınız dizinin adını (örneğin C:\PHP) yazın. PHP dizinin adını doğru yazdığınızı kontrol edin! Sonra ";browscap =" satırını bulun ve önündeki noktalı virgülü kaldırarak karşısındaki "extra/browscap.ini" kelimelerini c:\Windows\browscap.ini olarak değiştirin. Bu dosyayı, PHP.ini adıyla Windows dizinine kaydedin. Daha önceki sayfalarda göreceğiniz şekilde Browscap.ini dosyasının dosyasını Windows dizinine kopyalamış olmanız gerekir. (Windows dizininin Windows adını taşıdığını varsayıyorum. Sizin Windows dizininiz başka ise, gerekli düzeltmeyi yapabilirsiniz.) Şimdi, açtığınız PHP Zip dosyasının içinden çıkan PWS-PHP4.reg adlı dosyayı bir düzyazı programıyla, örneğin Notepad ile açın. ".PHP"="[PUT PATH HERE]\\PHP4isapi.dll" yazılı satırı PHP dosyalarını koyduğunuz dizine göre, örneğin şöyle değiştirin: ".PHP" = "C:\\PHP\\PHP4isapi.dll" Burada çok dikkat etmeniz gereken nokta, ters-bölü işaretlerinin başka yerlerde normal olarak yazdığımız gibi bir adet değil, iki adet olmasıdır. Dosyayı kaydettikten sonra, iki kere tıklayın ve Windows'un Registry'de değişiklik yapmayı isteyip, istemediğinize ilişkin sorusuna Evet yanıtını verin. Tamaam! Sizin de PHP bilen bir PWS'iniz oldu. Ama bunu bir sınayalım. Ve bunu bir Merhaba Dünya programı ile yapalım ki, gelenek bozulmasın! Düzyazı programınızla şu metni merhaba.PHP adıyla PWS'in Web için kök dizin saydığı (muhtemelen C:\Inetpub\wwwroot) klasöre kaydedin: <html> <?PHP echo ("Merhaba Dünya!"); ?> </html> Sonra Personal Web Manager kutusunda, Ana başlıklı bölümde, Yayımlama kısmındaki "http://" diye başlayan ve kişisel Web sunucunuzun adı ile devam eden köprüyü tıklayın. Varsayılan Browser'ınız, kişisel Web sunucunuzun ana sayfasını açacaktır. Browser'ın URL adres bölümüne, merhaba.PHP yazın ve klavyede Enter tuşuna basın. Eğer gerçekten PWS'iniz, PHP öğrenmişse, size ve dünyaya merhaba diyecektir. Windows'da Apache! NT sisteminizde ISS değil de Apache for Win 32 Web Server programını çalıştırıyorsanız, sürümüne göre httpd.conf veya srm.conf dosyasına şu ekleri yapmanız gerekir: ScriptAlias /PHP3/"c:/path-to-PHP-dir/" AddType application/x-httpd-PHP3 .PHP3 Action application/x-httpd-PHP3"/PHP3/PHP.exe" Windows'da MySQL PHP, Windows ortamında, Windows'un ODBC sürücülerini kullanarak, sürücüsü bulunan bütün veritabanlarına ulaşabilir. Ancak Windows ortamında geliştirseniz bile, Web sitenizi, Unix tabanlı ve ODBC-uyumlu olmayan bir sunucuya gönderebilirsiniz. Bu durumda sayfalarınızda kullanacağınız verileri muhtemelen MySQL aracılığıyla veritabanından çekeceksiniz demektir. Bu yüzden Windows sisteminize MySQL kurmak ve veritabanlarını bu araçla geliştirmeniz yerinde olur. Unix/Linux ortamında ücretsiz olmakla birlikte MySQL, Windows için bedeli paylaşımlı (shareware) olarak edinilebilir. Benioku dosyasında belirtildiğine göre, programı eğitim amacıyla ve 30 günü aşmamak kaydıyla kullanıyorsanız, ücret ödenmesi gerekmiyor. Diğer durumlarda TCX firmasının Internet'te adresindeki sitesindeki formları doldurarak lisans alınması gerekiyor. Bu programı, MySQL'in adresinden edinebilirsiniz. Bu adresteki mysql-shareware-3.22.34-win.zip dosyasını alarak, bir geçici dizinde açın. (Sisteminiz gerçek Internet sunucusu olarak ticarî amaçlı hizmet sağlayacaksa şu dosyayı almanız gerekir: ) Shareware sürümünü içeren dosyayı açtığınızda ortaya çıkacak setup.exe programı MySQL'i kuracaktır. MySQL Server'ın Windows'da da tıpkı Linux'ta olduğu gibi çalıştırılması ve durdurulması gerekir. MySQL'in paylaşım sürümünü kullanmak için Windows sistemlerinde mysqld-shareware.exe programını çalıştırmanız gerekir. DOS komut istemcisini açın ve "C:/mysql/bin" dizinine giderek, sırasıyla şu komutları verin: mysqld-shareware mysqlshow mysqlshow -u root mysql mysqladmin version status proc Şimdi MySQL server çalışıyor ve biraz sonra PHP yoluyla kişisel Web Server'ınıza hizmet vermeye hazır demektir. Bu komutları icra ettiğiniz sırada bir hata mesajı ile karaşılaşırsanız, MySQL'in kuruluşunda hata yapmış olabilirsiniz. DOS ekrarında test ve MySQLl veri tabanlarının varlığını ve hizmete girdiğini gösteren mesajlar görürseniz, MySQL güzelce çalışıyor demektir. Bunu bir de Browser ile ve PHP yoluyla sınayalım: Yukarıda IIS'e PHP desteği kazandırma çalışmaları sırasında oluşturmadı iseniz, düz yazı programınızda şu tek satırı yazın; php.php adıyla, kişisel Web'inizin kök dizinine kaydedin: <? PHPinfo(); ?> Browser'ınızı açın; URL hanesine örneğin yazın. Açılacak sayfada iki şeye dikkat edin: MySQL ve ODBC bölümleri var mı? MySQL bölümü varsa; kendinizi yeniden kutlayın! ODBC bölümü yoksa, muhtemelen sisteminizde Microsoft'un Open Database Connectivity (Açık Veribanı Bağlantısı) sürücüleri kurulu değil demektir. (Windows'da Denetim Masası'nda ODBC simgesini görmüyorsanız, MS'un sitesinden gerekli kur programını indirmeniz gerekebilir. Linux'ta ise MyODBC programı ile bu imkanı kazanabilirsiniz.) Bir kere daha tekrar etmek gerekirse, PHP ile veritabanına dayanan sayfalar yapmak için mutlaka ve sadece MySQL sürücülerini kullanmak gerekmez. Bunun yerine MS'un ODBC sürücülerini kullanabilirsiniz. Ancak Web sitenize evsahipliği yapan firmanın size ODBC desteği verip vermediğini öğrenmeniz gerekir. Aslında aynı şekilde, evsahibi firmanın MySQL desteği verip vermediğini de öğrenmek zorundasınız. (PHP ile MS-ODBC sürücülerini kullanabilmek için Andrew Stopford'un ASPToday sitesindeki yazısında geniş bilgi bulabilirsiniz.) Geçmiş olsun. Bana sorarsanız, PHP ile dolu yeni bir hayata başlamak için en önemli adımı attınız. Bundan sonrası, sadece PHP dilini öğrenmekten ibaret. Dilin üretecilerinden Zeev Suraski, bu yılın başında İsrail'de yapılan ilk uluslararası PHP Konferansı'nda "PHP öğrenmek zor mu?" diye soran bir bilgisayar meraklısına şu cevabı veriyordu: "Bir haftadan fazla zaman ayırmanız gerekiyorsa, sizin için zor demektir!" PHP'nin Yapı Taşları PHP, bir programlama dili olarak, değişkenler, değişkenlerin değerleriyle bir işlem yapmayı sağlayan işlemciler, işlemcilerle oluşturulan deyimler ve nihayet bunların tümünü toplu olarak kullanmamızı sağlayan işlevlere (fonksiyonlara) sahiptir. PHP, nesne-yönelimli (object-oriented) bir dil olduğu için, nesne oluşturma imkanına ve bunların kullanılmasını sağlayan metodlara da sahiptir. Bütün bu imkanları kullanarak, PHP ile bir veritabanından veri alarak, bunları HTML etiketlerinin değerleri olarak kullanabiliriz; Web sitemizi ziyaret eden kişilerden bilgi alabiliriz, bu bilgilerle işlemler yapabiliriz. PHP'nin çeşitli komutlarını, deyimlerini ve fonksiyonlarını kullanarak, programımızın çalıştığı Web sunucusunun bulunduğu bilgisayara da çeşitli dosya işlemleri yaptırabiliriz. Bu tür karmaşık uygulamalara geçebilmek için önce, PHP dilinin unsurlarını biraz yakından inceleyelim. PHP programını durdurmak Şimdi belki PHP'yi durdurmayı hiç düşünmüyorsunuz; ama ilerde bir fonksiyonun vereceği sonucun bütün programın durdurulmasını gerektiği zamanlar olabilir. PHP'nin resmî el kitabına bile ilk baskısında konulması unutulmuş olan programı durdurma komutu, exit kelimesidir; hiç bir parametre almadan çalışır Değişkenler Programcılıkta işlemlerimizi değişkenlerle yaparız. Değişkeni bir kap gibi düşünebilirsiniz. Sözgelimi "Gün," değişkenin adı ise bu değişkenin değeri Pazar, Pazartesi, Salı, vd., olabilir. Her değişken, türüne göre, ya bir ya da daha fazla değer tutar. Adından da anlaşılacağı gibi değişkenin değeri değişir! Bu değişikliği biz yapabiliriz; programın kendisi yapabilir. PHP'de de, bir çok başka bilgisayar programlama dilinde olduğu gibi değişkenlerin içine bir değer konmadan önce tanımlanması mümkündür; fakat gerekli değildir. Değişkenleri adının önüne $ işareti koyarak tanımlarız: $adi; $soyadi; $123; $sevdigiRenk; Değişkenler, harf, rakam veya alt çizgi (_) ile başlayabilirler; bu karakterleri içerebilirler; ama içinde boşluk veya diğer işaretler bulunamaz. PHP değişkenleri her türlü değişken tutabilirler: bir değişkenin adının yazılış şekli onun tutabileceği değerin niteliğini belirlemez. Dolayısıyla, "$adi" değişkenin değeri "Reşit" da olabilir, "1255" de olabilir. PHP'de genellikle değişkenleri değerini atayarak belirleriz: $adi = "Reşit"; $soyadi = "Gülen"; $123 = 123; $sevdigiRenk = "yeşil"; Değişkenler, kullanıldıkları işleme, taşıdıkları değeri verirler: print $adi; komutu, eğer değeri "Reşit" ise "Browser penceresine "Reşit" kelimesini yazdırır. PHP'de özel bir değişkene değişken adı olarak kullanılacak değerleri de atayabiliriz: $adi = "Reşit"; $degisken = "adi"; print $$degisken; Burada Browser penceresine yine "Reşit" kelimesi yazılacaktır; çünkü PHP $degisken adlı değişkenin "adi" adlı değişkeni tuttuğunu bilecek ve iki Dolar işaretini görünce, $degisken'in değerini değil, onun tuttuğu değişkenin değerini yazacaktır. Bu, size şu anda karışık görünebilir. Daha sonra döngüleri gördüğümüzde bu tekniği bir satırlık kod ile yüzlerce değeri yazdırmakta kullanacağız. Bu teknik şöyle de kullanılabilir: $degisken = "adi"; $$degisken = "Reşit"; print "$adi"; print $$degisken; print "${$degisken}"; print "${'adi'}"; Buradaki dört "print" komutu da Browser'a "Reşit" kelimesini yazdıracaktır. PHP'de bir değişkenin tuttuğu değer, bir başka değişkene atanabilir. Bu ya duragan, ya da dinamik olarak yapılır. Duragan yöntemde: $birinci_degisken = "Nurcan"; $ikinci_degisken = $birinci_degisken; $birinci_degisken = "Tülay"; print $ikinci_degisken; Buradaki "print" komutu Browser penceresine "Reşit" kelimesini yazdıracaktır. İki değişken arasındaki değer alış-verişi birinci değişkenin tuttuğu değeri değiştirmeden önce olduğu için, ikinci değişken birinci değişkenin ilk değerini almış oldu. Fakat kimi zaman iki değişken arasındaki değer alış-verişi sürekli (dinamik) olsun isteriz. PHP, buna, ilk atama sırasında & işareti kullanırsak izin verir: $birinci_degisken = "Nurcan"; $ikinci_degisken = &$birinci_degisken; $birinci_degisken = "Tülay"; print $ikinci_degisken; Buradaki "print" komutu ise Browser penceresine "Tülay" kelimesini yazdıracaktır. Çünkü iki değişken arasındaki değer alış-verişi birinci değişkenin tuttuğu değeri değiştirmeden önce halde, ikinci değişkene birinci değişkenin değerini dinamik olarak atamış olduk. Atama işlemi sırasında & işareti kullandığımız için, birinci değişkenin değeri değiştiğinde ikinci değişkenin de değeri değişecektir. NoT:ALıntı |
||
|
||
| PHP DEVAMI 2 Veri Türleri PHP, değişkenlere, tuttukları değere göre farklı bellek alanı tahsis eder; bu bakımdan verilerimizin türü etkin bir programcılık açısından önem taşır. Ayrıca PHP, diğer bütün programlama dilleri gibi belirli veri türleri ile belirli işlemleri yapar veya yapamaz. Örneğin, ancak iki sayı arasında aritmedik toplama yapılabilir. İki metin tutan değişken aritmetik olarak toplanamaz; ancak içerdikleri değerler ardarda eklenebilir. Ne var ki, PHP sizin aritmetik toplama mı, yoksa ardarda ekleme mi yapmak istediğinizi bilmek durumunda değildir. (PHP'ye 'muazzam dil' dedik; içinde yapay zekâ var demedik!) Dolayısyla değerleri 5 ile 6 olan iki değişkeni topladığınız zaman ortaya 11 yerine 56 çıkarsa, kabahati PHP'de değil, değişkenlere veri atayan kişide (büyük bir ihtimalle kendinizde) aramalısınız. PHP açısından dünyada altı tür değer vardır: Tamsayı (Integer): 5,124, 9834 gibi Çift (Double): 3,567 gibi Alfanümerik (String): "Reşit" gibi Mantıksal (Boolean): doğru (true)/yanlış (false) gibi Nesne (Object) Dizi (Array) Bazı uzmanlara göre, gerçekte PHP'de mantıksal (boolean) değişken türü yoktur. B kanının sebebi, PHP'nin true (doğru) ya da false (yanlış) olarak atadığımız değerleri 1 ve boş/null değerlere çevirmesi, mantıksal olarak sorgulandığında 0 dışındaki tam ve ondalık değişkenleri TRUE, 0'ı FALSE sayması, ve boş alfanümerik değişkenleri FALSE, dolu alfanümerik değişkenleri ise TRUE olarak değerlendirmesidir. Ancak daha sonra gereceğimiz gibi PHP, Mantıksal/Boolean adında bir değişken değiştirme fonksiyonuna sahiptir ve bu tür değişkenlerin türü sorulduğunda "boolean" karşılığını verir Tür Değiştirme Değişkenlere atadığımız değerlerinin türlerini genellikle biliriz; ama yüzlerce değişkenle uğraştığımız bir Web programında değişken türünü unutmak çok kolaydır. Kimi zaman da değişkenlere program yoluyla değer atarız; başka bir deyişle programımız bazı değişkenleri kendisi oluşturabilir, ve bunlara kendisi değer atayabilir. Bu tür program yoluyla atanan değerlerin de türünde kuşkuya kapıldığımız anlar olabilir. Bir değişkenin değerinin türü hakkında kuşkunuz varsa, en emin yol bunu PHP'nin kendisine sormaktır. Bu sorgulamayı gettype() fonksiyonu ile yaparız. Şimdi, bir PHP programı yazalım, bir takım değişkenlere değerler atayalım ve bunların türlerini PHP'ye soralım. Bir düzyazı programı ile şu metni yazın ve turler.php adıyla kaydedin: <HTML> <HEAD> <TITLE>PHP'de Degisken Turleri</TITLE> <m3ta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9"> <m3ta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY> <B> <H2> <?php $sayi = 5; print("Birinci değişkenin adı: \$sayi "); print("Değeri : "); print "$sayi "; print("Türü : "); print gettype( $sayi ) ; //tamsayi/integer print " "; print " "; $alfanumerik = "Reşit"; print "İkinci değişkenin adı: \$alfanumerik "; print "Değeri : "; print "$alfanumerik "; print("Türü : "); print gettype( $alfanumerik ) ; //alfanümerik/string print " "; print " "; $ondalik = 5.1234; print "Üçüncü değişkenin adı: \$ondalik "; print "Değeri : "; print "$ondalik "; print("Türü : "); print gettype( $ondalik ) ; //çift,ondalık/double print " "; print " "; $mantiksal = true; print "Üçüncü değişkenin adı: \$mantiksal "; print "Değeri : "; print "$mantiksal "; print("Türü : "); print gettype( $mantiksal ) ; //mantıksal/boolean print " "; print " "; ?> </H2> </B> </BODY> </HTML> Bu programı çalıştığımızda karşımıza şöyle bir görüntünün gelmesi gerekir: Burada mantıksal (boolean) değer olarak doğru anlamına true değeri atadığımız halde, PHP'nin bu değişkenin değeri olarak 1'i gösterdiğine dikkat edin. PHP'de bir fonksiyon, elde ettiği değer doğru ise sonuç olarak 1 değerini verir. (Yanlış/false değerinin neye çevrildiğini bulabilir misiniz?) Kimi zaman bir değişkene atadığımız değerin türünü değiştirmek gerekir. Bunu settype() fonksiyonu ile yaparız. Elimizde böyle bir imkan var diye, bir değişkenin alfanümerik (String) olan değerini sayıya çevirebileceğini sanmayın. PHP buna çok kızar! Şu örneği de tur_degistir.php adıyla kaydedelim: <HTML> <HEAD> <TITLE>PHP'de Degisken Turleri</TITLE> <m3ta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9"> <m3ta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY> <B> <H2> <?php $degisken = 5.67890; print("Değişkenin değeri : "); print "$degisken "; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //çift,ondalık/double print " "; print " "; print "İlk değiştirme işlemi: Alfanümerik/String: "; settype( $degisken, string ); //alfanümerik/string print "Değeri : "; print "$degisken "; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //alfanümerik/string print " "; print " "; print "İkinci değiştirme işlemi: Tamsayı/Integer: "; settype( $degisken, integer ); //Tamsayı/Integer print "Değeri : "; print "$degisken "; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //Tamsayı/Integer print " "; print " "; print "Üçüncü değiştirme işlemi: Ondalık/Double: "; settype( $degisken, double ); //çift,ondalık/double print "Değeri : "; print "$degisken "; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //çift,ondalık/double print " "; print " "; print "Dördüncü değiştirme işlemi: Mantıksal/Boolean: "; settype( $degisken, boolean ); // Mantıksal/Boolean print "Değeri : "; print "$degisken "; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; // Mantıksal/Boolean print " "; print " "; ?> </H2> </B> </BODY> </HTML> Bu programı çalıştırdığımızda, ilk atadığımız değerin ondalık/double olarak belirlendiğine dikkat edin. Bu değerin türünü alfanümerik/string olarak değiştirdiğimizde değişmediğini görüyoruz. Fakat tamsayı/integer'a çevirdiğimizde PHP değerin tamsayı bölümünü alıyor; ondalık-kesir bölümünü atıyor. Nitekim daha sonra değişkerin türünü yeniden ondalık yaptığımız halde, atılan bu bölüm geri gelmiyor. Son olarak değişkeni mantıksal ifade olarak değiştirdiğimizde, değerin doğru/true olduğunu anlıyoruz; değer olarak bize 1 dönüyor. PHP, sıfır dışındaki tüm değerleri doğru/true'ya çevirir; sıfır'ı ise yanlış/false olarak atar ve boş/null değer verir. Şu anda PHP'yi tam bilemediğimiz için nerede kullanılır kestiremiyoruz, ama diyelim ki burada olduğu gibi, değişkeni bir daha düzelmeyecek şekilde değişikliğe uğratmak istemeyebiliriz; fakat yine de değerinin türünü değiştirmek isteyebiliriz. Bunu da nerede kullanabiliriz, şu anda bilmiyoruz. Ama diyelim ki, böyle bir işlem yapmaya ihtiyacımız oldu! Hatırlıyor musunuz, biraz önce özel bir şekilde bir değişkene başka bir değişkenin adını değer olarak vererek, aslında bu değişkenin ilk değişkenin değerini almasını sağlamıştık. Burada da aynı tekniği kullanabiliriz. Bu kodu da tur_kopyala.php adıyla kaydedin: <HTML> <HEAD> <TITLE>PHP'de Degisken Turleri Kopyalama (Casting)</TITLE> <m3ta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9"> <m3ta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> </HEAD> <BODY> <B> <H2> <?php $degisken = 3.1418; print("Değişkenin değeri : "); print "$degisken "; print("Türü : "); print gettype( $degisken ) ; //çift,ondalık/double print " "; print " "; print "İlk kopyalama işlemi: Alfanümerik/String: "; $kopya_degisken = ( string ) $degisken; //alfanümerik/string print "Değeri : "; print "$kopya_degisken "; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; //alfanümerik/string print " "; print " "; print "İkinci kopyalama işlemi: Tamsayı/Integer: "; $kopya_degisken = ( integer ) $degisken; //Tamsayı/Integer print "Değeri : "; print "$kopya_degisken "; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; //Tamsayı/Integer print " "; print " "; print "Üçüncü değiştirme işlemi: Ondalık/Double: "; $kopya_degisken = ( double ) $degisken; //çift,ondalık/double print "Değeri : "; print "$kopya_degisken "; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; //çift,ondalık/double print " "; print " "; print "Dördüncü kopyalama işlemi: Mantıksal/Boolean: "; $kopya_degisken = ( boolean ) $degisken; // Mantıksal/Boolean print "Değeri : "; print "$kopya_degisken "; print("Türü : "); print gettype( $kopya_degisken ) ; // Mantıksal/Boolean print " "; print " "; ?> </H2> </B> </BODY> </HTML> Bu programın can alıcı noktası örneğin "$kopya_degisken = ( boolean ) $degisken;" şeklindeki komut; burada $kopya_degisken adlı değişkene $degisken adlı değişkenin değerini (eşittir işareti ile) kazandırırken, arada yeni değişkenin kazanmasını istediğimiz türün adını parantez içinde yazıyoruz. Burada gerçekte, $degisken adlı değişkenin değerine hiç bir şey olmuyor. Bu programı çalıştırırsanız, ilk değerin ontalık kısmının önceki örnekte olduğu gibi değişim işlemi sonunda tamamen yok olmadığını görebilirsiniz. $degisken adlı değişkenin değeri değişmeden durduğu için üçüncü adımda yıptığımız ondalık tür olarak kopyalama sonucu yeni değişkenin değeri yine kesiri ile karşımıza çıkıyor. Fonksiyon PHP'nin gettype() ve print() gibi, kendi içinde bulunan kullanılmaya hazır bir çok fonksiyonu vardır. Daha sonra kendi fonksiyonlarımızı yazmanın yollarını da göreceğiz. Programcılık dilinde ister dile ait olsun, ister kendimiz yazmış olalım, bir fonksiyonu kullanmaya "fonksiyon çağırma" denir. Fonksiyonlar da fonksiyon çağırabilirler. Çağrılan bir fonksiyon ya kendisinden beklenen işi yapar, ya da kendisini çağıran işleme veya fonksiyonu bir değer sunar. Buna fonksiyondan dönen değer denir. Escape turler.php dosyasını yazdıysanız, şu satırdaki, ters-bölü işareti dikkatinizden kaçmamış olmalı: print "İkinci değişkenin adı: \$alfanumerik "; Daha önce gördük ki, tek veya çift tırnak içine de alsak, PHP, bir değişken adını gördüğü zaman onun yerine o değişkenin tuttuğu değeri yazar. PHP bunu, değişken adının başındaki $ görerek yaparak. $ işareti gibi PHP için özel anlamı olan işaretlerin anlamlandırılmasını önlemek ve bu işaretleri düz metin saymasını sağlamak için bu işaretlerin önüne ters-bölü işareti koyarız. Buna o karakteri kurtarma veya ESCaping denir. PHP'nin anlamlı işaretleri ve bunların ESCape-yazılışı şöyledir: \' Tek tırnak \" Çift tırnak \\ Ters-bölü \$ Dolar işareti \n Yeni Satır (New Line) \r Satır Başı (Return) \t Sekme (Tab) karakteri Dört yararlı fonksiyon PHP'de değişken değer türü değiştirmekte kullanabileceğimiz kullanılmaya hazır fonksiyon vardır. ilerde döngüleri ele aldığımızda daha çok anlam kazanacak olan bu değişkenleri şimdilik bir kenara kaydedin: isset() ve unset() PHP, bir değişken tanımlandığı anda, sanki içinde değer varmış gibi, bilgisayarın belleğinde yer ayırır. Bu bazen bilgisayarın kıt kaynaklarını zorlayabilir. isset() fnksiyonu, PHP'nin bir değişkenin içinde değer bulunup bulunmadığını sınamasını sağlar. unset() ise varolan bir değişkeni yok eder. Bu iki fonksiyonu birlikte kullanabiliriz ve boş değişkenleri yok ederek, bilgisayarın belliğinde yer açabiliriz: if (isset($bir_degisken)) { print( $bir_degisken ); } else { unset($bir_degisken); } Bu kod parçası, $bir_degisken isimli dğişkenin içi boş değişse, içeriğini görüntüleyecek, içi boş ise varlığına son verecektir. empty() isset() fonksiyonun tersi işleve sahiptir; bir değişkene değer atanmamışsa, veya değeri sıfır veya boş alfanümerik (null string) ise, doğru (True) değeri verir. $bir_degisken = 123; echo empty($bir_degisken); $bir_degisken = ""; echo empty($bir_degisken); Bu program parçası Browser penceresine sadece empty() fonksiyonun doğru sonuç verdiği birinci echo() deyiminde 1 yazdıracaktır. is_string(),is_integer(),is_double(), Sınadıkları değişkenin aradıkları türden değer içermesi halinde doğru 'True) sonuç verirler. <?php $a = 6.567; if (is_double($a)) { print ("A Double'dır "); } $b = "Reşit"; if (is_double($a)) { print ("B String'dir "); } $c = 6; if (is_int($c)) { print ("C Integer'dır "); } ?> Bu kod, Browser penceresine "A double'dır, B String'dir, C Integer'dır" yazdıracaktır. PHP'de bu fonksiyonlara benzeyen fakat başka tür değer arayan şu fonksiyonlar da vardır: is_array(), is_object. intval(), doubleval(), doubleval() Bir değişkenin değerinin türünü başka bir türe çevirmeye yararlar. intval(), ortaya çıkartacağı tamsayı değişkenin 10 tabanlı (decimal) veya 16 tabanlı (hexadecimal) olmasını sağlayan ikinci bir argüman alabilir: <?php $a = "123ABC"; $b = inval($a, 16) print ($b); ?> |
||
|
||
| PHP DEVAMI 3 İşlemciler (Operatörler) Yukarıdaki örnekleri birlikte yaptıysak, = işaretini bol bol kullandık ve böylece PHP'nin bir çok operatöründen biriyle tanıştık. Buna PHP dilinde "atama operatörü" denir. Bu işlemci sadece yukarıda kullandığımız gibi, bir değişkenin bir değere eşitliğini ilan etmek amacıyla kullanılmaz. Örneğin: print ( $sayi = 123 ) ; ifadesinde olduğu gibi, bir fonksiyonun içinde de hem atama işlemi yapılabilir; hem de işlem yürütülür. PHP'nin aritmetik, birleşik-atama, birleştirme, karşılaştırma ve mantıksal sınama operatörleri vardır. Aritmetik işlemciler: Aritmetik işlemleri gerçek sayılarla yaptığımız gibi, tuttuğu değer sayı olan değişkenlerle de yapabiliriz. Daha önce, PHP'de değişken tanımlar ve bunlara değer atarken sayı olan değişkenleri tırnak işareti kullanmadan, alfanümerik değişkenleri ise tırnak içinde yazdığımızı hatırlayacaksınız. Bu, geleneksel hale gelmiş olan bir programcılık alışkanlığıdır. PHP, tırnak kullanmasanız da bir değişkenin sayı olup olmadığını anlar; daha sonra bu değişkenlerle aritmetik işlem yapabilir. PHP ayrıca rakamla başlayan alfanümerik değişkenleri sayı olarak kullanmaya kalktığınızda, bu değerin başındaki bütün rakamları sayı olarak kabul eder. PHP açısından harf veya işaretle başlayan alfanümerik değişkenlerin sayı olarak değeri sıfırdır. Örnek: $a = 6; $b = "22/A" print ($a + $b) sonuç olarak 28'i verecektir; veya $a = 6; $b = "A/22" print ($a + $b) sonuç olarak 6 çıkacaktır. Bu küçük deneyi yaparsanız, PHP ile program yazarken hangi değişkenin ne sonuç vermesi gerektiğini dikkatle düşünmek zorunda olduğunuzu görürsünüz. Bir kişinin geliri ile adresini toplamak, programcı olarak arzu ettiğiniz bir işlem olmayabilir! Bununla birlikte elimizde bir kişinin adı ve soyadı ayrı değişkenler halinde ise, bunları birbirine ekleyerek (concatenation) ortaya yeni bir alfanümerik değişken çıkartabiliriz: <?php $adi = "Reşit"; $soyadi = "Muhtar"; $adi_soyadi = $adi . " " . $soyadi; print (" "); print ($adi_soyadi); print ($adi . "'nın soyadı " . $soyadi . "'dir.") ?> Bu örnekte, sadece ekleme yoluyla yeni bir değişken oluşturmakla kalmıyoruz; fakat alfanümerik değişkenleri, başka metinlerle de birbirine ekleyebildiğimizi görüyoruz. Bu işlemi nokta işaretiyle (.) yapıyoruz. Bu işlemciyle sadece değişkenlerin değerlerini değil fakat metinleri de birbirine ekleyebiliriz: <?php print ("İyileri iyilikleri ile alkışla; " . "..." . "ve sen soluklarında daima Mesîh ol..! ") ?> PHP'nin atama işlemcisinin eşittir (=) işareti olduğunu hatırlıyorsunuz birleşik-atama (combined-assignment) işlemcileri, bu işarete diğer aritmetik işlemciler eklenerek oluşturulur. Bu işlemi zihnimizde, "A değişkeninin mevcut değerine 5 ekle, çıkan sonucu A değişkenin yeni değeri yap!" şeklinde canlandırabiliriz. PHP'nin karşılaştırma yapması için kullandığımız işlemciler ise işlem işaretinin sağı ve solundaki değerleri veya değişkenlerin değerlerini işaretin belirttiği karşılaştırmayı yaptıktan sonra ortaya ya doğru (true) ya da yanlış (false) sonucunu çıkartırlar. Söz gelimi, değeri 6 olan değişkenin 5'ten büyük olup olmadığını sınarsak, sonuç doğru; 5'ten küçük olup olmadığını sınarsak sonuç yanlış çıkacaktır. PHP'nin karşılaştırma işlemcileri şunlardır: PHP'nin karşılaştırma işlemcileri hem tam ve ondalık sayı türü değerlerle, hem de alfanümerik değerlerle kullanılabilir. Daha ileri aşamalarda, bazen değişkenlerimizin karşılaştırmasının bu kadar basit olamayacağını; kimi zaman iki grup değişkenin karşılaştırılması gerektiği durumların bulunduğu göreceğiz. Diyelim ki, bir öğrencinin başarılı sayılması için hem vize notunun, hem de yılsonu sınav notunun belirli sayılardan büyük olması gerekiyor. Bu durumu ancak karmaşık-mantıksal sınamadan geçirmemiz gerekir. Bu sınamayı iki ayrı sınama sonucu ile birlikte kullanırız. Örneğin: vize notu yeterli - final notu yetersiz = kalır (yanlış/false) vize notu yeterli - final notu yeterli = geçer (doğru/true) PHP'de bu karşılaştırmayı iki grubun arasına koyduğumuz işaretlerle yaparız İşaretin sağ ve sol tarafının doğruluğu veya yanlışığı işarete göre nihai sonucun doğru veya yanlış olmasını sağlar. Bu karşılaştırmaları yaparken şu işlemcileri kullanırız: NOT:ALınTı HazırLayan ArKadaşın EmeGine SagLık |
||
|
||||||||||||||||||||||||||||
aga harbiden süper paylaşım olmuş. emeğine sağlık. bu konuya +100 rep işledi 
sadece burdaki kodlarda echo ("Merhaba Dünya!"); yerine 'echo ("Merhaba Dünya!"); olmalı bir ' işareti deyip geçmemek lazım
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
||
HeLaL Aga gözünDen Hiç BiŞey KaçmıO Senin Bu HuyuNu Çok Seviom Cin GibiSin MaŞaLLA tü tü 
|
||